رفتن به محتوا
رزرو نوبت
کاربردهای لنز اسکلرالScleral Lens Indications

کاربردهای اسکلرال؛ بهبود تصویر و محافظت از سطح چشم

اسکلرال دو نقش مهم دارد: ساختن سطح اپتیکی منظم‌تر برای دیدن و فراهم‌کردن پوشش و مخزن مایع برای سطح آسیب‌پذیر چشم. گاهی هر دو لازم‌اند. در این راهنما، بیماری‌ها بر اساس مشکلی که ایجاد می‌کنند توضیح داده می‌شوند؛ نقش لنز در هر مورد با درمانِ خودِ بیماری یکسان نیست.

نامنظمی قرنیه؛ قوز قرنیه، اکتازی و پلوسید

در قوز قرنیه، اکتازی پس از جراحی و دژنراسیون حاشیه‌ای پلوسید (PMD)، تغییر شکل قرنیه می‌تواند سایه، چندتصویری و پخش نور ایجاد کند. الگوی نازکی و برجستگی در PMD با قوز معمول تفاوت دارد. اسکلرال برای اصلاح این بی‌نظمیِ تصویر بررسی می‌شود؛ ثبات یا پیشرفت ساختار قرنیه مسیر پیگیری جداگانه‌ای دارد.

راهنمای اکتازی قرنیه ←

پس از پیوند، اسکار یا جراحی؛ سهم ناهمواری از تاری

پس از پیوند، آسیب، لیزیک، PRK یا برش شعاعی RK، بخشی از تاری ممکن است از آستیگماتیسم نامنظم باشد. آزمون لنز کمک می‌کند سهمِ قابل‌اصلاحِ این بخش روشن شود. شفافیت بافت، بخیه‌ها، سلامت لایهٔ داخلی و وضعیت جراحی نیز در نتیجه نقش دارند؛ هر افت دید پس از عمل با یک نوع لنز حل نمی‌شود.

راهنمای اسکار و پیوند قرنیه ←

خشکی شدید و شوگرن؛ سطح مرطوب‌تر در زمان استفاده

در موارد منتخبِ خشکی شدید یا سندرم شوگرن، مخزن مایعِ زیر اسکلرال می‌تواند برای محافظت از سطح، راحتی و پایداری دید کمک‌کننده باشد. رسیدگی به علت خشکی و بیماری زمینه‌ای ادامه پیدا می‌کند؛ اسکلرال جای همهٔ اجزای درمان را نمی‌گیرد.

راهنمای بیماری خشکی چشم ←
آسیب واقعی سطح قرنیه در خشکی چشم؛ نمونهٔ بالینی دانشگاه میشیگان.
آسیب واقعی سطح قرنیه در خشکی چشم؛ نمونهٔ بالینی دانشگاه میشیگان.عکس: The Regents of the University of Michigan, Jonathan Trobe https://kellogg.umich.edu/theeyeshaveit/about.html · CC BY 3.0؛ منبع و مجوز

بسته‌نشدن پلک؛ محافظت از قرنیهٔ در معرض هوا

وقتی پلک کامل بسته نمی‌شود، سطح قرنیه در معرض هوا و آسیب می‌ماند؛ به این وضعیت کراتوپاتی ناشی از مواجهه گفته می‌شود. فلج بل یکی از علت‌های احتمالی است. اسکلرال در فرد مناسب به پوشاندن سطح کمک می‌کند، اما وضعیت پلک و حفاظت هنگام خواب جداگانه بررسی می‌شوند.

استیونز–جانسون؛ کاهش آسیبِ مزمن سطح و تماس پلک

سندرم استیونز–جانسون (Stevens–Johnson Syndrome / SJS) و نکرولیز اپیدرمی سمی (TEN) می‌توانند به سطح چشم، غدد اشکی و سطح داخلی پلک آسیب جدی بزنند. در مرحلهٔ مزمنِ مناسب برای فیت، پوشش اسکلرال یا درمان PROSE برای کاهش تماسِ آسیب‌رسان پلک با قرنیه و بهبود دید بررسی می‌شود. این مسیر با درمان مرحلهٔ حاد بیماری متفاوت است.

پیوند علیه میزبان؛ حمایت از سطح در خشکی و التهاب شدید

بیماری چشمی پیوند علیه میزبان (Ocular Graft-versus-Host Disease / Ocular GVHD) در برخی افراد پس از پیوند سلول‌های بنیادی رخ می‌دهد. خشکی و آسیب سطح چشم گاهی شدید است. اسکلرال در موارد منتخب برای حمایت از سطح و بهبود کیفیت دید به برنامه اضافه می‌شود؛ هماهنگی با تیم درمان زمینه‌ای ضروری است.

کاهش حس قرنیه؛ حفاظت و پیگیری حتی با درد کم

کراتوپاتی نوروتروفیک (Neurotrophic Keratopathy) با کاهش حس و اختلال ترمیم سطح قرنیه ارتباط دارد. کم‌بودن درد، شدت آسیب را نشان نمی‌دهد. در موارد مشخص، وسیلهٔ اسکلرال بخشی از برنامهٔ حفاظت سطح است و نیاز به پیگیری دقیق دارد. برنامهٔ معمولِ استفادهٔ یک فرد سالم را نمی‌توان به این چشم تعمیم داد.

آسیب شیمیایی و نقص سلول‌های بنیادی؛ حمایت از سطح

در کمبود سلول‌های بنیادی لیمبال (Limbal Stem Cell Deficiency / LSCD)، نوسازی سطح قرنیه مختل می‌شود؛ سوختگی شیمیایی از علت‌هاست. در شرایط منتخب، اسکلرال برای حمایت سطح بررسی می‌شود، اما خودِ لنز سلول‌های بنیادی ازدست‌رفته را جایگزین نمی‌کند. میزان اسکار و چسبندگی سطح، روی امکان فیت اثر دارد.

برجستگی یا جراحی گلوکوم؛ طراحیِ عبور از ناحیهٔ حساس

پینگوکولا (Pinguecula)، ناخنک (Pterygium) یا تغییرات بعد از جراحی می‌توانند مسیر لبهٔ لنز را پیچیده کنند. در طراحی‌های مشخص از فاصله‌دادن موضعی یا بریدگی استفاده می‌شود. وجود شانت یا بلبِ جراحی گلوکوم باید در طراحی و هماهنگی درمان لحاظ شود؛ این کاربرد به معنی درمان گلوکوم با اسکلرال نیست.

دیستروفی و نمره‌های خاص؛ بررسی ظرفیت اصلاح دید

برای بعضی ناهمواری‌های ناشی از دیستروفی یا دژنراسیون، اصلاح اپتیکی با اسکلرال بررسی می‌شود. نمرهٔ بالا هم گاهی دلیل ارزیابی لنز تخصصی است، اما نام یک بیماری یا عدد نسخه به‌تنهایی انتخاب را تعیین نمی‌کند. وضعیت لایهٔ داخلی، اکسیژن‌رسانی و نتیجهٔ واقعیِ آزمون مهم‌اند.

راهنمای دیستروفی و دژنراسیون قرنیه ←

پرسش‌های رایج دربارهٔ کاربردهای تخصصی

این فهرست یعنی همهٔ این بیماران اسکلرال می‌گیرند؟

نه. فهرست، موقعیت‌های ارزیابی را نشان می‌دهد؛ انتخاب نهایی به سلامت سطح، هدف و نتیجهٔ فیت وابسته است.

PROSE همان هر اسکلرال است؟

PROSE نام یک برنامه و وسیلهٔ مشخص برای توانبخشی سطح چشم است. نباید آن را نام عمومی همهٔ لنزهای اسکلرال دانست.

منابع برای مطالعهٔ بیشتر

برای مشخص‌شدن نقش اسکلرال در چشم شما

نام بیماری به‌تنهایی برای انتخاب کافی نیست. گزارش جراحی و درمان‌های قبلی، نقشه‌ها و لنز فعلی را همراه بیاورید تا سهمِ ناهمواری، کدورت و وضعیت سطح از مشکل دید مشخص شود.

رزرو وقت ارزیابیبرای مراجعه از شهر دیگر